среда, 6 января 2016 г.

Синоним, антоним һүҙлеге менән эш.

                                                 
  Донъялағы  бар  яҡшылыҡ , матурлыҡ  һүҙ  аша  ярала. Р.Шәкүр  әйткәнсә: “Тел – диңгеҙ...Диңгеҙ  төптәрендә -   ынйы  һүҙ”.
       Ә Р.Фәхретдинов  “Һүҙҙәрҙең  иң  ҡиммәтлеһе  -  заман  үтеү  менән онотолмай торғаны” –тип  әйтеп  ҡалдырған.
Быуындан  быуынға  күсеп,   онотолмай  торған  һүҙ  ул  -  халыҡ  аҡылының  сағылышы  булған  мәҡәл.
    Мәҡәл  -  аҙ  һүҙ  менән тәрән  фекер,  өгөт – нәсихәт  биреүгә  ҡоролған  тапҡыр  һүҙ.Башҡорт  халҡы  фәһемле  тормош  тәжрибәһен ,  яҡтыға  ынтылышын  ана шулай  тапҡыр  мәҡәлдәрҙә  сағылдырған.  Телдә нығынып ҡалыуының  төп  сәбәбе  уның йыйнаҡлығы,  кинәйәнең көслөлөгө,   зирәклелеге,  фәһемле  фекергә  эйә  булыуы, үткерлеге . 
     Мәҡәлдәр  телде  байытып  ҡына  ҡалмай ,  тәрбиә  бирә,  аңды  үҫтерә. Шуға  ла  халыҡ  “Мәҡәлле   һүҙ – аҡыллы  һүҙ”,  “Һүҙ  башы  мәҡәлдә” ,  “Мәҡәл -  һүҙ  асҡысы ,  әйтем  -  күңел  асҡысы” тигән  юлдар  аша  уларҙы  белеү   һәм   ҡулланыу  ни  тиклем   урынлы  булыуын билдәләгән.   Шуға ла  башҡорт  теле  һәм  әҙәбиәте дәреслектәрендә төрлө  темаға  мәҡәлдәр,  әйтемдәр  йыш  осрай.  Дәреслектән    тыш   та  телмәрҙе 
































































              13
                                67. Төнөн  йөрөһәң   кеше    күрә,  көндөҙ   йөрөһәң    эт   өрә.
68.Аҙҙы  көтөп ,  күптән  буш  ҡалма.
69.Кәкре  барһаң  -  уңырһың,  тура  барһаң  -  туңырһың.
70.Ҡыуаныстан   һуң   ҡайғы   яҡшы.
71. Шатлыҡ   эсендә   шатлыҡ   бар ,   ҡайғы  эсендә   ҡайғы бар.
72. Яҡты  донъяла   мәңге   ятҡансы,  ҡараңғы   донъяла  бер  көнөң   артыҡ.
73. Ағас   ҡырҡһаң   ҡыҫҡа   ҡырҡ,  юна-юна ҡыҫҡарыр,  тимер  ҡырҡһаң  оҙон  ҡырҡ,  һуға-һуға    оҙонайыр.
74. Яманлыҡ  юлда  ҡалмаҫ, яҡшылыҡты ат  та  тарта  алмаҫ.
75.   Үҙеңдең   түшәгендә   йоҡлағансы, ситтең  иҙәнендә  йоҡла.
76. Ағай–эне    ярашыр ,   атҡа   менһә    талашыр.
77. Көршәк   эсе  таш  булһа   ла,  тышы   ҡыуыштыр.
78.Уңған  ашҡа   килер ,   ялҡау  эшкә   килер.
79.  Бер    ялғанды  мең   хаҡлыҡ   еңә     алмай.

                                        2
байытыу,   аң-белем  даирәһен  киңәйтеү  өсөн мәҡәлдәр  менән  төрлө  эштәр  ойошторорға  була.
Башҡорт  телен  бар  нескәлектәре  менән  өйрәнеү  өсөн уҡыусыларҙы һүҙлектәр  менән  эшләргә   өйрәтергә
кәрәк.Текст  менән  эшләгәндә  бер  үк  һүҙҙе  ҡабатламаҫ  өсөн,  уны  мәғәнәһе  буйынса  икенсе  һүҙ  менән  алыштырырға  була.  Был  осраҡта  беҙгә    ошо  һүҙлек - китаптар  ярҙам  итер:
1.Башҡортса – русса  синонимдар  һүҙлеге. Башкирско – русский  словарь  синонимов / төҙ.  М.Ғ. Усманова. – Өфө:  Китап, 2010. – 176 бит./
2. Әхтәмов  М.Х.   Башҡорт  теленең  антонимдар  һүҙлеге. – 3-сө  баҫма,  тулыландырылған. – Өфө:  Китап, 2009. – 352  бит.
     Синонимдар ,  антонимдар  һүҙлеге -   уҡыусылар  өсөн  бик   файҙалы  белешмә.  Улар  телмәр  үҫтерергә, уны  тәьҫирлерәк, образлыраҡ ,  асығыраҡ  итергә  ярҙам  итә.Был  һүҙлектәрҙә    телдең  байлығын, айырым  төшөнсәне  төрлө  яҡтан  асырлыҡ  һүҙҙәр  бик  күп. Дәресте   йәнләндереү  маҡсатында   юғарыла  әйтелгән  һүҙлектәр  ярҙамында   ошондай  эштәр  уйлап  сығарып  ҡулланам  һәм  дәрестә  уҡыусыларға   тәҡдим  итәм. Уҡыусыларға  бындай  эш  төрҙәре  бик  оҡшай,  үҙҙәре  лә  дәреслектә бирелгән   мәҡәлдәрҙәге  һүҙҙәрҙе 
                                             3
синонимдар ,   антонимдар  менән  алмаштыралар. Бындай  эш  уларҙы  һүҙҙәр  менән  эшләргә   ,   уйларға ,  эҙләнергә ,  табырға    һәм ,  үҙ  эшенең  һөҙөмтәһен  күреп ,   ҡәнәғәтләнеү   алырға  өйрәтә  .
      Һәр  бала  үҙ  асылында   эҙләнеүсе ул. Л.С.Выготский “Ижади  хыялға  бөтә кешеләр ҙә эйә”тигән. Тимәк, бала күҙаллауын  тар тематикалы  йүнәлештәр  менән  сикләү  түгел,   киреһенсә,   үҙаллы  эшләргә  ярҙам итеү мотлаҡ. В. Сухомлинский әйтеүенсә, телгә  һиҙгерлек тәрбиәләү мөһим.Был китапсыҡтағы эштәр аша  баланың  һүҙ  байлығы арта , ҡарашы  киңәйә , телмәре  үҫә , ижади эшкә  ылыға , ҡыҙыҡһыныу  хисе  тыуа. Тимәк, һүҙҙәр араһында  логик  бәйләнеш  булдырып,  һүҙлекте  байытыу өсөн һүҙлектәр ҡулланырға була.  Ул   балаларҙың ижади  эшмәкәрлеген  әүҙемләштерә. Әммә  дәресте  күңел  асыуға әйләндереп  ебәрмәҫкә ,ә үтәсәк темаға яраҡлаштырып,  дәрестең төрлө  этабында  ҡулланырға,  башҡа өҫтәмә  эштәр  менән  ҡатмарландырырға, ғөмүмән,  баланы  эҙләндерергә  кәрәк. Һәр баланың  үҫеш  кимәлен , шәхси  һәләтен иҫкә алыу мөһим. Уң ярымшарҙа  образ  тыуа,  ә һулында  уға ярашлы  һүҙҙәр табыла.Тимәк , образлы  хәтерләргә  өйрәтеү ҙур урын  алырға тейеш.
      
                              12
52. Ҡышын   айранһыҙ    булма,  йәйен  юрғанһыҙ   булма.
53. Ҡарт   көсөнә  таяна,  йәш – аҡылына.
54. Ҡарт   янында-  йәштәрсә,  йәш    янында   ҡарттарса   бул.
55.  Сығымың   ниндәй,    керемең  дә   шулай.
56. Дуҫ   тәүҙә   ашыңды   ашар   ҙа, сығып  башыңды   ашар.
57. Ауырыу  эш  менән   керә.
58.  Кергән- зыян,  сыҡҡан  -  файҙа.
59.Дан  килер  ҙә  китер ,  насар  исем  атанан  балаға   етер.
60.Киң  табында  сәй  эскәнсе, тар  табында  һыу  булһа  ла  эс.
61. Күҙ  өсөн   көҙ  яҡшы,  ауыҙ   өсөн   яҙ  яҡшы.
                                   62.   Яҙғы   ҡатыҡ  -  ҡыҙыма,    көҙгө   ҡатыҡ -  улыма.
                                  63. Яҙын   аҙыҡлы,  көҙөн    кейемле    юлға   сыҡма.
                                 64. Бала  саҡта   көйҙөрә,  үҫә   килә     һөйҙөрә.
                                 65.Рәхәт    төбө -    һөйөнөс ,  михнәт    төбө–көйөнөс.
                                 66.Төндөң  күҙе   бар ,  көндөң    ҡолағы   бар.



















































                        11
34.Берлектә–һәләкәт,   тарҡаулыҡта -  бәрәкәт.
35. Яҡшы   боҙоп,  яуыз  төҙөп    ҡыуаныр.
36.   Ысынды   һөйләмәйенсә,  ысынды   белеп   булмай.
37. Оло   һыуҙа   оло   балыҡ    үҫмәй.
38.  Оло  атты  маҡтала ,  бәләкәй атты  ек.
39.  Бәхеттән   ҡурҡҡан    бәхет  күрмәҫ.
40.  Яман  ялғандан   яман  дөрөҫлөк   яҡшы.
41.Дөрөҫлөктөң  аяғы   ҡыҫҡа.
42. Үҙеңде   маҡта,  кешене  хурла.
43. Ил  һаҡлау -  хурлыҡ,  ил  баҫыу -  ҙурлыҡ.
44.   Урынлы   һаранлыҡ  -  ҙурлыҡ,  урынһыҙ    йомартлыҡ -  хурлыҡ.
45. Ит  яуызлыҡ ,  көт    изгелек.
46. Яман  менән    йөрөһәң,  аҙағында    көлөрһөң.
47. Кеше  шатлығы   - төштән    һуң.
48.  Иҫкегә ышанып, яңыны утҡа   яҡма.
49. Йомарт байҙан   һаран ярлы  яҡшы.
50. Ҡаты  ағасты   ҡорт   ашар.
51. Ҡаты  һүҙ  йән   иретер.
                        4
    Мәғариф  өлкәһендә  шәхес  йүнәлешле ҡараш- ул уҡыусының үҙ  шәхесенә  аңлы  рәүештә юҫыҡлауы.Уның  нигеҙендә  уҡыусының   үҙенсәлеген, шәхсәнлеген  таныу,  индивидуаль  үҫеше  ята. Шәхесте  үҫтереүҙең  төп факторы – эшмәкәрлек.Был  - баланың үйыны, уҡыуы, фекерләүе, һөйләүе. Күңелгә яҡын эш кенә һәләтте  үҫтерә .Әгәр дәрестә уйнап  ҡына, уйлап  ҡына ижади  эштәр менән  шөғөлләнһәң,балала  аңлау, уйлау, фекерләү һәләте  үҫешәсәк. Уҡытыусының  позицияһы  яңы  фунциялар ала:ул әңгәмәсе,эҙләнеүсе, тикшеренеүсе, уҡыусы  эшмәкәрлегенә шарттар  булдырыусы, эксперт(тикшереүсе).
     Бындай эш ярҙамында  яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшергә мөмкин:
1. Аралашыу өсөн шарттар: коммуникатив мотив , маҡсатлы һөйләшеү булдырыла,үҙ-ара аралашыу формалаша.
2. Бындай эш уҡытыусының позицияһын да билдәләй,ул ойоштороусы, ярҙамсы һәм  ҡатнашыусы .
 Ниндәй ҙә булһа  педагогик технологияны тормошҡа ашырыуҙа  уҡытыусының  шәхси  мөнәсәбәте һәм оҫталығы   беренсе урында тора.
3. Эштең  был төрө:
- һүҙ байлығын арттыра , һүҙгә һиҙгерлек уята;
5
-материалды яҡшыраҡ үҙләштереү мөмкинлеген бирә;
-уҡыусыларҙың  ижади   әүҙемлеген,  фаразлау- күҙаллауын   үҫтерә;
-дәрестә көсөргәнешлекте кәметеп, балала рухи уңайлылыҡ һәм һаулыҡ  булдыра, ижади эшмәкәрлек менән шөғөлләнергә ярҙам итә.Шәхес эстетик яҡтан байый.Эмоциялар аша насар энергия , психологик барьер юҡҡа сыға.
4.Тик ундай эштәргә  гел  генә  мөрәжәғәт    итеп булмай, сөнки:
-ул үҙе  бер эш  төрө генә
-дәрес материалын гел  акростих  формаһында  күрһәтеп булмай;
 -бындай эштәр уҡытыусынан да ,  уҡыусынан  да  ныҡлы әҙерлек, өҫтәмә материалдар эҙләүҙе талап итә;                                                                                                       -  дәрес структураһы  теүәл, аныҡ төҙөлгән һәм логик  бәйләнгән булырға тейеш;
-темаларҙың үҙенсәлеген, уҡыусыларҙың һәләтен һәм мөмкинселектәрен  дә  иҫәпкә алырға кәрәк.
     Эш  тәжрибәмдә  балаларҙың  ижади  эштәрен  йыйып  анализлау ,  мәктәп  газетаһы  сығарыу, йыйған материалдарҙы  дәрестә  ҡулланыу  тора. Өфө ҡалаһы күләмендә үткәргән  оҫталыҡ  дәрестәрендә  ошо  темаға әҙерләгән  материалдар  коллегаларым  тарафынан 
10
16. Алйотҡа  бер  һүҙ -  мая,  аҡыллыға  мең   һүҙ  -  зая.
17. Киләсәккә  ҡарап   ғибрәт   ал ,  үткәнгә   ҡарап   шөһрәт   ал.
18. Асыу  арттан ,  аҡыл   алдан.
19. Уңған  юрғанына   ҡарап   аяҡ   һуҙыр.
20. Яҡын  булһа , кешләшер ,  алыҫ  булһа ,  тешләшер.
21. Тауға   менеүе   рәхәт ,  төшөүе   ҡыйын.
22. Ябыҡ  тәндә  һимеҙ  йән.
23. Ҡойоға таш ташлау -  ауыр ,  кире  алыу   -  еңел.
24. Тырышһаң  -  ауырырһың,   иренһәң  -  һауығырһың.
25. Байҙың  тәмһеҙ   ашы – ярлының   ҡанһыҙ йәше.
26 . Ярлыға  мал  ҡиммәт,  байға   йән  ҡиммәт.
27. Бурыслы      байлыҡ  -  үҙе   байлыҡ.
28. Эше  юҡтың  ашы  бар.
29.Юҡ  яраштыра,  бар  талаштыра.
30. Күҙ   батыр,  ҡул    ҡурҡаҡ.
31. Ҡурҡаҡ  бер  үлер,  батыр   ҡырҡ   үлер.
32. Башланмаған  эш  -  бөткән    эш.
33. Ала  белмәһәң,  килтерә    бел.
9
1.Насар  һүҙ -  йәнгә  дарыу,  яҡшы    һүҙ -    ағыу.
2.Кем  менән    ағарғанһың,  шуның    менән   ҡарай.
3.Асыу -  дарыу, үткәрә   белһәң  -  ағыу.
4.Күп  ашаһаң тағы    ашарһың ,   аҙ  ашаһаң ,  ни  ашарһың.
5.Күп    һөйлә,  аҙ  тыңла.
6.Күп    һөйләһәң ,  күп     ишетерһең.
7.Алдаһаң -  ҡотолорһоң,  дөрөҫөн    һөйләһәң -  тотолорһоң.
8.Уңған   аҙ   эшләр, тик   күп   тешләр.
9.Аҙ   һүҙ  - көмөш,  күп  һүҙ  - алтын.
10.Ҡушылғанды  айыу  ашар.
11. Йомарт  тапһа ,   яңғыҙы  ашар ,   һаран  тапһа ,  бергә  ашар.
12. Ҡара  эттең  бәләһе  ҡара  эткә.
13. Аҡ  кешенең  тире  сыҡҡансы,  ҡара  кешенең йәне сығыр.
14. Ҡараға  аҡ  тиҙ  йоға.
15. Аҡыллы     дуҫтан ,  алйот  дошман  артыҡ.
6
юғары  баһаланды. Үҙем  һәм уҡыусыларымдың ижады ”Акростихтар”  исемле  йыйынтыҡҡа  тупланылды.
     Көтөлгән  һөҙөмтә  ниндәй буласаҡ? Билдәле педагог Л.В.Занков:“Баланы  үҫешкә , рухи байлыҡҡа көсләп өлгәштереп булмай.Кеше    камиллыҡҡа  үҙе  ынтылырға  тейеш”, ти. Ә белемгә, яңылыҡҡа  бала  ҡыҙыҡһыныуы  булғанда  ғына  ынтыла. Тимәк,   баланы  ҡыҙыҡтырыу – уңышлы  уҡыуҙың, төплө  белемдең нигеҙе. Эштең  был төрө  башҡорт теленә ҡыҙыҡһыныу  уятыуға этәргес  булды тип иҫәпләйем. Уҡытыуҙың сифатын  күтәреү  өсөн төрлө  алымдар  ҡулланыу  ғына  балала ҡыҙыҡһыныу  уятып,   белем  алыуға,  камиллашыуға  ынтылыш    булдырасаҡ.

1-се  эш. Аҫтына  һыҙылған  һүҙҙәргә  синонимдар  табып,  мәҡәлдәрҙе  уҡы.
1.Бәләкәйҙән  өйрәнгәнең  ғүмергә.
2.Һәйбәт  менән  дуҫлашһаң, эшең  тамамланыр,  насар  менән  юлда  булһаң,  башың  бәләгә  тарыр.
3.Уңған    баҡса      үҫтерә,  ялҡау  аҡса  эҙләй.
4. Ҡыйыу  кеше  үлһә лә исеме  онотолмай.
5.Әҙәмде  белергә  теләһәң, холҡона  ҡарарға  кәрәк.
7
6.Сабыйҙы  белгең  килһә,  уйынына  ҡара.
7. Һәйбәт  кеше  байлыҡ тип  үлмәҫ.
8.Һәйбәт   дуҫ     ауырлыҡ  килтермәҫ.
9.Юлдағы   дуҫың    һинән дә  һәйбәт  булһын.
10.Уңған кешенең  ҡулы  етәү.
11. Хеҙмәт  иткән  кеше  асыҡмаҫ.
12.Эшләнеп  бөтмәгән  эш  онотола.
13. Эшлекһеҙҙең   абруйы    юҡ.
14.Бер ҡарттарҙы,  бер балаларҙы    тыңла.
15. Бер  үҙе  генә ултырған ағасҡа  оя ҡормайҙар.
16.Тәрән йылға  тауышһыҙ  аға.
17.Алдаһаң – тотолорһоң, булғанын  һөйләһәң – ҡотолорһоң.
18. Үҙеңде  маҡтама,  кешене  яманлама.
19. Ҡулың  эш  эшләһен,  һүҙең  аҙ  булһын.
20. Ауыр  эште  лә  ҡурҡмай  эшлә.
21. Булдыҡлы  тирләр,  булдыҡһыҙ  сирләр.
22.Эшең  ҡаты  булһа, ашың  тәмле  булыр.
23.Үсекмә, үсләшмә, ә  ғилем – һөнәр күбәйт.
8
24. Ары – бире  эшләнгән  эшкә  аҡыл  эйәрмәй.
25.Һунарға  барһаң, зирәк бул, иптәшеңәтаяныс  бул.
26. Алдаҡ   мең  булһа  ла ,   дөрөҫлөктө еңә  алмай.
27. Алдаҡтың   дарыуы -   дөрөҫлөк.
28. Ағай,  ҡусты   даулашыр,  атҡа  атланһа  дуҫлашыр.
29. Арыҡ  итте  һигеҙ  ҡапҡансы,  майлы  итте  мең  ҡап.
30. Яй  йөрөһәң ,  бай  әрләй,  һәйбәт  йөрөһәң ,  ат  тирләй.
31.Һәйбәт   атҡа  бер  ҡамсы,  насар  атҡа  мең  ҡамсы.
32.  Яҡшыны  күреп   уй   төйнә,   яманды  күреп    ҡәнәғәт  бул.
33. Изгелек  итһәң -  яҡшылыҡ  табырһың,   насарлыҡ  итһәң -  яманлыҡ  табырһың.
34. Эшләй  башлаған  эш  -   тамамланған  эш.
35. Ала  белһәң, кире   килтереп  бирә  бел.
36. Берлектә -   байлыҡ, муллыҡ,   тарҡаулыҡта  -  фажиғә.
37.Изге  төҙөп  ҡыуаныр ,    яман  боҙоп  ҡыуаныр .
2-се  эш. Аҫтына   һыҙылған    һүҙҙәргә  антонимдар  табып,  мәҡәлдәрҙе  уҡы.
                               




























1
Криптограммалар
Аңлатма .
1.Таблицаның  2-се  юлындағы   шаҡмаҡтарға  өҫтәге мәҡәлдә  
төшөп  ҡалған  һүҙҙе  табып  яҙырға.
2.Таблицаның  1-се    юлындағы  һандар  шул  шаҡмаҡҡа  тура  килгән
  хәрефтең  һанын  белдерәсәк,  йәки  асҡыс  хәрефтәр  тип  атала.
3. Асҡыс  хәрефтәрҙе  ҡулланып  , 2-  се  эште  үтәргә  :  мәҡәлде, 
әйтемде ,  фәһемле  һүҙҙәрҙе ,  һөйләмдәрҙе  уҡырға.

Криптограмма 1.

1-се  эш. Таблицаларҙың   2-се  юлындағы   шаҡмаҡтарға  өҫтәге
мәҡәлдә   төшөп  ҡалған  һүҙҙе  табып  яҙырға.

1.…  ике  эшләр.
1
2
3
4
5
6
7








2…   эшләмәй,  шул  ашамай.
8
3
9





                     

                        2

3…  кешегә    етмеш  төрлө   һөнәр  ҙә  аҙ.
3
5
3
10





4. Ашағанда …  һелкенһен ,    эшләгәндә   йөрәгең  елкенһен.
8
11
12
13
5
14
15









2-се эш.Асҡыс  хәрефтәрҙе  ҡулланып,  тәүҙә  һүҙҙәрҙе, унан мәҡәлде   уҡырға.
1
8
3




8
6
9
6





8
11
1
2
11
5
11
7









10
11
10
9
13













3




       Криптограмма 2.
1-се  эш. Таблицаларҙың   2-се  юлындағы   шаҡмаҡтарға  өҫтәге мәҡәлдә   төшөп  ҡалған  һүҙҙе  табып  яҙырға.

1.    …    өйҙөң  йәме  юҡ.
1
2
3
4
5
4
6








2.    …   булһаң  зирәк  бул ,  юлдашыңа  терәк  бул.
7
8
7
1





3.     Аҙ    …  ,  күп  эшлә.
9
10
11
12
4






4.Ҡоштоң  …   төҫөндә ,  кешенең   …   эшендә.
13
14
10
15
5
12
16
17
16










5.Эше     …    ашы   юҡ.
18
19
1
16
20







4
6.Яҡшы  …  хафаға  һалмаҫ.
21
15
22




7.Йәй  эшләмәһәң  ,  …   ашамаҫһың.
19
16
23




8.…  менән  дуҫ  булһаң ,  этең  янда  булһын.
24
2
5
7





2-се эш.Асҡыс  хәрефтәрҙе  ҡулланып,  тәүҙә  һүҙҙәрҙе, унан  мәҡәлде   уҡырға.
6
2
3
7
12
7







9
15
19
16
5
17
14








18
12
21
14
23







24
15
12
13
14













Криптограмма 3.

1-се  эш. Таблицаларҙың   2-се  юлындағы   шаҡмаҡтарға  өҫтәге мәҡәлдә   төшөп  ҡалған  һүҙҙе  табып  яҙырға.

1....  дуҫтан  аҡыллы  дошман  артыҡ.
1
2
3
4
5








2.   Бер  ...  бутҡа  булмай.
5
1
6
7
8
1
8








3….    яу  ҡайтарған.
10
11
12
13
10
2
13
14
13
8











4.…   -   көс.
16
17
6
18
13
12
2
17
10
5
13




5. …    белһәң,     бөтөрә  бел.
16
1
17
2
1
3









6. Ир  бала   …   таяу.
1
5
1
3
18
1









7.Ҡыҙ  бала  -   өй  эсендә  …  .

16
19
20
19






8. Йөҙ  һум  аҡсаң  булғансы,   йөҙ  …   булһын.

15
19
24
7
23








2-се эш.Асҡыс  хәрефтәрҙе  ҡулланып,  тәүҙә  һүҙҙәрҙе,
унан  мәҡәлде   уҡырға.

1
3
7
6
7
2
18
1
8
15
7












1
3
7
19








1
17
1
6





16
11
2
14
8
14
13
8
15
17













16
11
6
17




1
17
1
6








Криптограмма 4.
1-се  эш. Таблицаларҙың   2-се  юлындағы   шаҡмаҡтарға  өҫтәге
 мәҡәлдә   төшөп  ҡалған  һүҙҙе  табып  яҙырға.

1....  дуҫтан  аҡыллы  дошман  артыҡ.
1
2
3
4
5








2.   Бер  ...  бутҡа  булмай.
5
1
6
7
8
1
8








3.Бахыр    …  батыр  ,  батыр  …    үҙе    бахыр.
1
2
15
7
8
15
1








4.     …   ерҙә  солтан  булғансы ,  үҙ  илеңдә  олтан   бул.
20
21
5





5.    Ҡыҙ  бала  -   өй  эсендә  …  .
16
19
20
19






6.          …   -     көс.
16
17
6
18
13
12
2
17
10
5
13












7.  …    белһәң,     бөтөрә  бел.

16
1
17
2
1
3









4.    Йөҙ    һум    …   булғансы ,   йөҙ   …     булһын.
1
22
20
1
23





15
19
24
7
23






2-се эш.Асҡыс  хәрефтәрҙе  ҡулланып,  тәүҙә  һүҙҙәрҙе, унан  мәҡәлде   уҡырға.
1
20
7
19




15
4
17
12
1
8









15
19
24
  





 
1
22
7
2






1
20
7
19
7
23
1








1
22
7
2







22
19
17










Криптограмма 5.

1-се  эш. Таблицаларҙың   2-се  юлындағы   шаҡмаҡтарға  өҫтәге мәҡәлдә   төшөп  ҡалған  һүҙҙе  табып  яҙырға.

1....  дуҫтан  аҡыллы  дошман  артыҡ.
1
2
3
4
5







2.….    яу  ҡайтарған.
10
11
12
13
10
2
13
14
13
8











3.Бахыр    …  батыр  ,  батыр  …    үҙе    бахыр.
1
2
15
7
8
15
1








4  …   -   көс.
16
17
6
18
13
12
2
17
10
5
13












5. Ир  бала   …   таяу.

1
5
1
3
18
1









6.       Бер  ...  бутҡа  булмай.
5
1
6
7
8
1
8








7.Йөҙ    һум    …   булғансы ,   йөҙ  дуҫың …  .
1
22
20
1
23






16
19
2
24
7
8








2-се эш.Асҡыс  хәрефтәрҙе  ҡулланып,  тәүҙә  һүҙҙәрҙе, унан  мәҡәлде   уҡырға
1
5
1




24
11
18
17
8








5
7
23
2
1
12
1
18
1
8











4
6
4
2
18
1
8








15
1






16
13
6
17
2
14
13
8










Автор: на
Ярлыки:

Комментариев нет:

Отправить комментарий

Подписаться на: Комментарии к сообщению (Atom)